11^ο ΚΙΛΚΙΣΙΩΤΙΚΟ ΑΝΤΑΜΩΜΑ 

Παρακάτω δημοσιεύουμε την  ομιλία του προέδρου του Δ.Σ. Β. Κωνσταντινίδη.

Στην εκδήλωση για το ολοκαύτωμα των Κρουσίων

Αγαπητοί προσκεκλημένοι, φίλες και φίλοι, συμπατριώτες, σας καλωσορίζουμε στο 11^ο Κιλκισιώτικο Αντάμωμα, στην  εκδήλωση μνήμης για το ολοκαύτωμα των Κρουσίων.

Καλωσορίζουμε τον Μανώλη Γλέζο, τον πρόεδρο του «Εθνικού Συμβουλίου για τις Γερμανικές Επανορθώσεις», τον αγωνιστή  και θεωρούμε ιδιαίτερα τιμητική την παρουσία του στη σημερινή μας εκδήλωση.  Τον ευχαριστούμε για την αποδοχή της πρόσκλησης μας.

Καλωσορίζουμε τη δήμαρχο Αγίου Δημητρίου κα Μαρία Ανδρούτσου και την ευχαριστούμε για την φιλοξένεια που μας προσφέρουν εδώ και πολλά χρόνια, και  την προβολή της εκδήλωσης μας στο δήμο του Αγίου Δημητρίου.

Ευχαριστούμε την βουλευτή του νομού μας Αγαθοπούλου Ειρήνη, τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου και τον αντιδήμαρχο πολιτισμού του δήμου Αγίου Δημητρίου για την παρουσία τους. Σας ευχαριστούμε όλους που με την αθρόα προσέλευση σας επιβεβαιώνεται για την ορθότητα ανάδειξης και προβολής του ολοκαυτώματος των τριών ορεινών χωριών του Κιλκίς.

Ακόμα θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους εργαζόμενους του δήμου, που παρότι βρίσκονται σε απεργιακές κινητοποιήσεις ανοίξανε την θεατρική αίθουσα προκειμένου να πραγματοποιήσουμε την εκδήλωση μας. Τους δηλώνουμε ότι είμαστε αλληλέγγυοι με το αγώνα τους και υποστηρίζουμε τα δίκαια αιτήματα τους.  

Κυρίες και κύριοι,

Στο «Κιλκισιώτικο Αντάμωμα», που πραγματοποιούμε ανελλιπώς από το 2002 μέχρι και σήμερα, προβάλαμε την τουριστική και πολιτιστική κληρονομιά του νομού μας, τις φυσικές και  αρχαιολογικές ομορφιές του.

Στο φετεινό 11^ο  Κιλκισιώτικο  Αντάμωμα πραγματοποιούμε μια σημαντική αλλαγή.
Θα μας απασχολήσει ένα ιστορικό γεγονός που αφορά τον νομό μας. Τα ιστορικά γεγονότα ως συνήθως είναι γνωστά και γιορτάζονται επετειακά, όπως είναι η
28^η Οκτωβρίου που γιορτάσαμε προτού μια εβδομάδα, η μάχη του Κιλκίς, που το 2013 συμπληρώνονται 100 χρόνια κ.α.

Το ιστορικό γεγονός που αναλάβαμε να φέρουμε στην επικαιρότητα, ευρύτερα είναι άγνωστο. Η μεγάλη πλειοψηφία ακόμα και των κατοίκων του νομού μας δεν γνωρίζει ότι στις 25 Οκτωβρίου 1941 οι γερμανοί σκοτώσανε τον ανδρικό πληθυσμό και ισοπεδώσανε τρία χωριά  στα Κρούσια του Κιλκίς.   

Θα επιχειρήσουμε, έστω και μετά 71 χρόνια,  να αναδείξουμε μία από τις πιο ηρωικές και  σημαντικές ιστορικές στιγμές του τόπου μας, το ολοκαύτωμα των Κρουσσών.
Το ολοκαύτωμα των χωριών, Αμπελόφυτο (Μουρσαλή), Κυδωνιά (Κοτσαλάρ) και Κλειστό (Μουσγαλή), που είναι από τα πρώτα σε μια αλυσίδα μαρτυρικών τόπων από τους ναζί το φθινόπωρο του 1941.

Τα χωριά αυτά βρίσκονταν στην ανατολική πλευρά της οροσειράς των Κρουσίων μεταξύ των χωριών Ποντοκερασιά και Ελληνικό.

Ας πάρουμε τα γεγονότα από την αρχή. Στις 6 Απριλίου 1941 τα γερμανικά στρατεύματα παραβιάζουν τα σύνορα της πατρίδας μας, του νομού μας, από το χωριό Ακρίτα, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες έχουμε και τους πρώτους νεκρούς. 

Οι συμπατριώτες μας αντιδρούν άμεσα και οργανώνουν τον αγώνα τους ενάντια στον κατακτητή. Στα τέλη του Ιουνίου ιδρύεται η πρώτη ανταρτοομάδα στην ηπειρωτική Ελλάδα, ο  «Αθανάσιος Διάκος», με αρχηγό τον Χρήστο Μόσχο, τον καπετάν Πέτρο αργότερα, από την Χαλκιδική, δάσκαλο στην Μαυροπλαγιά και έφεδρο αξιωματικό. Ο «Αθανάσιος Διάκος» δραστηριοποιείται κυρίως στον ορεινό όγκο των Κρουσσίων.  Τα τρία χωριά Αμπελόφυτο, Κυδωνιά και Κλειστό βρέθηκαν στο επίκεντρο των διεργασιών, συγκρότησης και δραστηριοποίησης του. Στα χωριά αυτά συγκροτήθηκε μάλιστα και επιτροπή που ανέλαβε την τροφοδοσία των ανταρτών. Μεταξύ άλλων στελέχη της ανταρτοομάδας ήταν και ο Βασίλης Πετρίδης, από το Κλειστό και ο Παύλος Κοτσαλίδης, από την Κυδωνιά, οι οποίοι είναι ανάμεσα στους εκτελεσθέντες.

Η δράση του «Αθανασίου Διάκου» προκάλεσε τις πρώτες απώλειες της Βερμάχτ, ανθρώπινες και υλικές.

Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας Μουριών – Κιλκίς στις 14 Σεπτεμβρίου 1941.

Στις 22 Σεπτέμβρη  στήνει ενέδρα στο 62^ο χλμ του δρόμου Θεσσαλονίκης – Σερρών σε γερμανικό φορτηγό και σκοτώνει τρείς γερμανούς και τραυματίζει τους δυο Έλληνες συνοδούς τους. Αφού πήραν τον οπλισμό, περιποιήθηκαν τους έλληνες τραυματίες και τους άφησαν ελεύθερους. Χαρακτηριστικά ήταν τα λόγια που τους είπε ο καπετάν Πέτρος. «Πατριώτες οι Έλληνες με τους Έλληνες. Με τους Γερμανούς κανένας Έλληνας».

Είναι γνωστό πως οι γερμανοί είχαν δυστυχώς και έλληνες συνεργάτες. Ο σταθμάρχης χωροφυλακής της περιοχής ενημερώνει τα γερμανικά φρουραρχεία στο Κιλκίς, Λαχανά και Θεσσαλονίκη, ότι σύμφωνα με  «ασφαλείς» πληροφορίες τα χωριά Αμπελόφυτο, Κυδωνιά και Κλειστό «λειτουργούν» σαν βάσεις των ανταρτών και οι κάτοικοι κατέχουν όπλα και συμμετέχουν στις αντάρτικες ομάδες.

Οι γερμανοί κατακτητές αντιδρούν με πρωτοφανή βαρβαρότητα. Στόχος τους είναι να καταπνίξουν κάθε αντιστασιακή εκδήλωση δια πυρός και σιδήρου, να σκορπίσουν τον τρόμο και να κάνουν την αγριότητα και βαρβαρότητα πολιτικό και στρατιωτικό επιχείρημα.

Οι ναζιστικές δυνάμεις αμέσως οργανώνουν το απάνθρωπο έγκλημα τους.

Στις 25 Οκτωβρίου του 1941 ημέρα Σάββατο φθάνουν ισχυρές μηχανοκίνητες δυνάμεις των ΕΣ ΕΣ και των ταγμάτων θανάτου  και κυκλώνουν από μακριά σε δυο ζώνες την περιοχή και τα χωριά.  Οι χιτλερικοί  εισβάλουν ταυτόχρονα και στα τρία χωριά. Μαζί τους έχουν και κατοίκους από τα Θεοδόσια και το Ελληνικό, σαν προστατευτική ασπίδα.    Αποστολή τους να μην αφήσουν τίποτα όρθιο και να σκοτώσουν τον ανδρικό πληθυσμό.  Χωρίς χρονοτριβή μαζεύουν τον ανδρικό πληθυσμό από 15 χρονών και πάνω, τους εκτελούν και ισοπεδώνουν και τρία χωριά.  

Στο Αμπελόφυτο και Κυδωνιά εκτελούν τους άνδρες στις πλατείες των χωριών. Δέκα κάτοικοι από το Ίσωμα που βρίσκονταν στην Κυδωνιά εκτελέστηκαν μαζί με τους κατοίκους του χωριού.   Στο Κλειστό τους βάζουν μέσα στην εκκλησία και αρχίζουν να την γκρεμίζουν με δυναμίτες. Όσοι πετάγονται έξω για να γλιτώσουν θερίζονται στην κυριολεξία από τους γερμανούς. Εκτελεσθέντες 96 πατριώτες. Καίνε και τα τρία χωριά, δεν αφήνουν όρθια πέτρα.

Το τριπλό ομαδικό έγκλημα των χιτλεροφασιστών δημίων εντασσόταν στην τρομοκράτηση και στην πολιτική των λεγομένων αντιποίνων.  

Αυτά συμβαίνουν ενώ βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή της κατοχής και η καταστροφή αυτή δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός. Προηγήθηκαν τα Άνω και Κάτω Κερδύλια στις 17 Οκτωβρίου 1941 με 222 εκτελεσθέντες και το Μεσόβουνο Κοζάνης στις 23 Οκτωβρίου 1941 με 165 εκτελεσθέντες. Πρόκειται για τα πρώτα ολοκαυτώματα στην Ευρώπη. Στη συνέχεια ακολούθησαν μια σειρά από μαρτυρικές πόλεις και χωριά, Καλάβρυτα, Βίαννο, Δίστομο, Χορτιάτης κ.α.

Βαρύ το τίμημα των πατριωτών των τριών μαρτυρικών χωριών στο βωμό της πανάκριβης λευτεριάς. Οι πόντιοι πρόσφυγες αφού γλύτωσαν από το κεμαλικό καθεστώς κατά τον ξεριζωμό του 1922, μοίρα σκληρή τους επεφύλαξε να πέσουν από τη ναζιστική θηριωδία.

Να θυμίσουμε ότι οι κάτοικοι των χωριών αυτών το 1878 μετά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήτα της Ρωσίας φοβούμενοι αντίποινα των τούρκων  εγκαταλείπουν τις πατρογονικές τους εστίες, όπου έζησαν αιώνες οι πρόγονοι τους στην περιοχή της Αργυρούπολης και εγκαθίστανται  στην περιοχή του Κάρς, που είχε παραχωρηθεί στη Ρωσία για 40 χρόνια. Εδώ ζουν για 40 περίπου χρόνια. Στα τέλη του 1920 αναγκάζονται να εγκαταλείψουν για δεύτερη φορά τα σπίτια τους και μέσα από ένα οδοιπορικό θανάτου φθάνουν στην Θεσσαλονίκη, μέσω Βατούμ, για να εγκατασταθούν τελικά στα τρία αυτά χωριά.

Φέτος στις 25 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν 71 χρόνια από την αποφράδα εκείνη μέρα, κι όμως η συλλογική εθνική μνήμη κάθε άλλο παρά έχει τοποθετήσει στη θέση που αξίζει στο μαρτυρολόγιο, τιμώντας την μνήμη των θυμάτων τις ναζιστικής θηριωδίας.

Δυστυχώς και τα τρία χωριά όχι μόνο δεν συμπεριλαμβάνονται στα μέλη του δικτύου μαρτυρικών κοινοτήτων, ούτε καν μνημονεύονται στο λεύκωμα που έχει εκδώσει το «Δίκτυο» για τα ολοκαυτώματα στη Ελλάδα.  Εντύπωση προκαλεί μια συνέντευξη στις 27/2/2011 στην εφημερίδα «Μακεδονία»,  του τότε προέδρου του «Δικτύου» και επί οκτώ χρόνια δημάρχου Χορτιάτη Μιχάλη Γεράνη,  σχετικά με τα ολοκαυτώματα στην βόρεια Ελλάδα. Ούτε λέξη για τα τρία χωριά. Και να σκεφθεί κανείς πως στην ίδια σελίδα η εφημερίδα κάνει αναφορά  στην ομολογία του γερμανού δεκαεννέα Willy H., που με ασυνήθιστη ειλικρίνεια περιγράφει την εκτέλεση των κατοίκων του Κλειστού και ονοματίζει ορισμένους γερμανούς εκτελεστές.

(Τον διοικητή ταγματάρχη  Geissler, υπολοχαγό Dilg κ.α.)

Στη Δίκη της Νυρεμβέργης, δίκη των εγκληματιών πολέμου, που δικάστηκε και καταδικάστηκε ο φασισμός για τα στυγερά εγκλήματα του σε βάρος της ανθρωπότητας, σαν αποδείξεις για τα ανομολόγητα και αχαρακτήριστα εγκλήματα του στη χώρα μας, δέσποσαν τα ολοκαυτώματα των Καλαβρύτων, του Διστόμου, του Κομμένου και οι εκτελέσεις στην Αθήνα. Τα ολοκαυτώματα της Πατρίδας μας είναι πάρα πολλά. Από τα πρώτα και αυτό των ορεινών χωριών των Κρουσίων.

Το επίσημο κράτος όμως  τα αγνοεί μέχρι και σήμερα, ποτέ δεν τίμησε την θυσία τους. Και όχι μόνο αυτό, στη θέση των ερειπίων των τριών αυτών χωριών, που θα έπρεπε να ήταν τόπος προσκυνήματος, φρόντισε να φυτεύσει δένδρα με αποτέλεσμα σήμερα να είναι δασώδεις έκταση και τίποτα να μην θυμίζει την ύπαρξη και την ιστορία τους.  

Από αυτό το βήμα καλούμε τις αρχές του τόπου μας, την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση να ζητήσουν την ένταξη στο «Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών 1941-1944 Ελληνικά ολοκαυτώματα». Να μεριμνήσουν για την ηθική και ιστορική αποκατάσταση, τιμώντας την μνήμη τους.   

Σε ότι μας αφορά θέλουμε να σας διαβεβαιώσουμε ότι θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε να πάρει τη θέση που αξίζει.  

Άλλωστε στις 24 Σεπτεμβρίου με επιστολή μας ενημερώσαμε το Δ.Σ. του «Δικτύου»  και ζητήσαμε να συμπεριλάβουν και τα τρία χωριά στον κατάλογο των μαρτυρικών τόπων.

Κλείνοντας την σύντομη παρέμβαση μου για να παραδώσω το βήμα στο Μανώλη Γλέζο που πολλά και σημαντικά έχει να μας πει θέλω να σας ευχαριστήσω για την συμμετοχή σας.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την κ. Ράνια Χρυσοχοΐδου, πρόεδρο του συλλόγου «Μαύρη Θάλασσα», τόσο για τον άριστο συντονισμό και παρουσίαση της εκδήλωσης, όσο και για την  βοήθεια που προσφέρουν εδώ και πολλά χρόνια στο σύλλογο μας.

  

 

 

 

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΩΝ ΚΡΟΥΣΙΩΝ

 (Αμπελόφυτο, Κυδωνιά και Κλειστό)

 

Στο φετινό 11^ο  Κιλκισιώτικο  Αντάμωμα θα προσπαθήσουμε να φωτίσουμε μια πτυχή της ιστορίας του νομού μας, που δυστυχώς ευρύτερα είναι άγνωστο. 

 Θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε μία από τις πιο ηρωικές και πιο  σημαντικές ιστορικές στιγμές του τόπου μας. Το ολοκαύτωμα των Κρουσσών.

Το ολοκαύτωμα των τριών χωριών, Αμπελόφυτο (Μουρσαλή), Κυδωνιά (Κοτσαλάρ) και Κλειστό (Μουσγαλή), είναι από τα πρώτα σε μια αλυσίδα μαρτυρικών τόπων από τους ναζί το φθινόπωρο του 1941.

Στην μεγάλη πλειοψηφία ακόμα και των κατοίκων του νομού μας αγνοείται ότι στις
25 Οκτωβρίου του 1941 οι χιτλερικοί  εισβάλουν ταυτόχρονα και στα τρία χωριά, μαζεύουν τον ανδρικό πληθυσμό από 15 χρονών και πάνω, τους εκτελούν και ισοπεδώνουν και τρία χωριά.

Στο Αμπελόφυτο και Κυδωνιά εκτελούν τους άνδρες στις πλατείες των χωριών. Στο Κλειστό τους βάζουν μέσα στην εκκλησία και αρχίζουν να την γκρεμίζουν με δυναμίτες. Όσοι πετάγονται έξω για να γλιτώσουν θερίζονται στην κυριολεξία από τους γερμανούς. Εκτελεσθέντες 96 πατριώτες. Καίνε και τα τρία χωριά, δεν αφήνουν τίποτα όρθιο.

Το τριπλό ομαδικό έγκλημα των χιτλεροφασιστών δημίων ήταν αντίποινα για την ανατίναξη δυο στρατιωτικών τους αυτοκινήτων στο δρόμο Λαχανά – Σερρών, από την πρώτη ένοπλη αντάρτικη ομάδα της περιοχής.

Βαρύ το τίμημα των πατριωτών των τριών μαρτυρικών χωριών στο βωμό της πανάκριβης λευτεριάς. Οι πόντιοι πρόσφυγες αφού γλύτωσαν από το κεμαλικό καθεστώς κατά τον ξεριζωμό του 1922, μοίρα σκληρή τους επεφύλαξε να πέσουν από τη ναζιστική θηριωδία.

Φέτος στις 25 Οκτωβρίου συμπληρώνονται 71 χρόνια από την αποφράδα εκείνη μέρα, κι όμως η συλλογική εθνική μνήμη κάθε άλλο παρά έχει τοποθετήσει στη θέση που αξίζει στο μαρτυρολόγιο, τιμώντας την μνήμη των θυμάτων τις ναζιστικής θηριωδίας.

Στη Δίκη της Νυρεμβέργης, δίκη των εγκληματιών πολέμου, που δικάστηκε και καταδικάστηκε ο φασισμός για τα στυγερά εγκλήματα του σε βάρος της ανθρωπότητας, σαν αποδείξεις για τα ανομολόγητα και αχαρακτήριστα εγκλήματα του στη χώρα μας, δέσποσαν τα ολοκαυτώματα των Καλαβρύτων, του Διστόμου, του Κομμένου και οι εκτελέσεις στην Αθήνα. Τα ολοκαυτώματα της Πατρίδας μας είναι πάρα πολλά. Από τα πρώτα και αυτό των ορεινών χωριών των Κρουσίων. Το επίσημο κράτος όμως  τα αγνοεί μέχρι σήμερα, ποτέ δεν τίμησε την θυσία τους.

Δυστυχώς και τα τρία χωριά δεν συμπεριλαμβάνονται στα μέλη του δικτύου μαρτυρικών κοινοτήτων.

Σχετικά με το ολοκαύτωμα των χωριών Αμπελόφυτο, Κυδωνιά και Κλειστό  οι εφημερίδες, το «ΕΘΝΟΣ» στις  28/10/2011, ο  «Ριζοσπάστης» στις  01/12/1974  και  η «Μακεδονία» στις 27/2/2011 αφιέρωσαν ειδικά άρθρα, από τα οποία   παραθέτουμε παρακάτω  εκτενή αποσπάσματα: 

Από το «ΕΘΝΟΣ»

«Τα πρώτα ολοκαυτώματα σε Ελλάδα και Ευρώπη»

Οι ναζί αφανίζουν διά πυρός και σιδήρου ανθρώπους και χωριά από τον χάρτη για να καταπνίξουν την Εθνική Αντίσταση που αρχίζει να αναπτύσσεται ραγδαία.

Τέτοιες μέρες πριν επτά δεκαετίες η Ελλάδα αρχίζει να βιώνει τα φοβερά και τρομερά ολοκαυτώματα.  Τα πρώτα διαδραματίζονται στην ηπειρωτική χώρα.

 

Το φθινόπωρο του 1941 έχουν αρχίσει ήδη να εμφανίζονται ανταρτοομάδες στα βουνά της Β. Ελλάδας. Οι κομμουνιστικές οργανώσεις της περιοχής είχαν από τους προηγούμενους μήνες προσανατολιστεί στην ένοπλη εθνικοαπελευθερωτική και αντιφασιστική δράση. Τη δημιουργία τους διευκόλυνε η ύπαρξη όπλων από τις διαλυμένες στρατιωτικές μονάδες μετά την κατάρρευση του μετώπου.

Πρωτοφανής βαρβαρότητα
Οι Γερμανοί κατακτητές αντιδρούν με πρωτοφανή βαρβαρότητα. Στόχος να καταπνίξουν κάθε αντιστασιακή εκδήλωση διά πυρός και σιδήρου.

Έτσι, το πρωί της 17ης Οκτωβρίου περικυκλώνουν τα Κερδύλλια. Συγκεντρώνουν τους κατοίκους 16-60 χρόνων και τους θερίζουν με τα πολυβόλα. Αποτελειώνουν τους τραυματισμένους έναν προς έναν. Πυρπολούν όλα τα σπίτια και ολοκληρώνουν τη βαρβαρότητα υποχρεώνοντας γέρους και γυναικόπαιδα να θάψουν τους δολοφονημένους σε ομαδικούς τάφους.

Η επιχείρηση με μαζικές δολοφονίες αμάχων θα συνεχιστεί μεθοδικά τις επόμενες μέρες σε όλη την επαρχία και την ευρύτερη περιοχή. Καίνε σπίτια «υπόπτων», εκτελούν και κρεμούν για παραδειγματισμό.
 

Επόμενος σταθμός στη διαδρομή αφανισμού, κατά το τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου είναι τα χωριά Κλειστό, Κυδωνιά και Αμπελόφυτο του Νομού Κιλκίς. Δολοφονούν 96 πολίτες κι αφήνουν πίσω τους στάχτες.  Εκεί υπήρχε επίσης μια από τις πρώτες ανταρτοομάδες με την ονομασία «Αθανάσιος Διάκος».

Μετά τα Κερδύλλια σειρά έχει το Μεσόβουνο Κοζάνης. Στην περιοχή δρουν δύο ένοπλες ομάδες, έχοντας τη συμπαράσταση του συνόλου των κατοίκων.

Ο δωσίλογος νομάρχης καλεί τους Γερμανούς να «καθαρίσουν την περιοχή» και να επαναφέρουν τους «εμπνευσμένους υπό κομμουνιστικών αρχών στασιαστές» στην τάξη.   Συγκεντρώνουν συνολικά 165 και τους οδήγησαν στα λιβάδια, εκεί όπου τελειώνουν οι πλαγιές των υψωμάτων και αρχίζει το μικρό λεκανοπέδιο και τους θέρισαν με τα πολυβόλα τους.

 Εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για παραδειγματισμό!

«Προσκόμματα» χαρακτήρισε ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας τις ελληνικές διεκδικήσεις για την ηθική και υλική αποκατάσταση των θυμάτων από τα εγκλήματα που διέπραξαν οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής στις μαρτυρικές περιοχές της πατρίδας μας. Αλλά και την ολοσχερή καταστροφή της οικονομίας μας την περίοδο 1941-1944. Δυστυχώς γι αυτόν και όσους αρνούνται, είτε με... νομικίστικα επιχειρήματα είτε με την ισχύ, να διαγράψουν το διεθνές δίκαιο, υπάρχει η άσβεστη συλλογική μνήμη. Όπως και τα ντοκουμέντα για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τα οποία ουδέποτε παραγράφονται. Τυπικά και ουσιαστικά.  ……………………………………………………………………»

Από τον «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ»

Μια επέτειος της Αντίστασης

25 Οκτώβρη 1941. Δεν έχει συμπληρωθεί ακόμη ένας μήνας από την ίδρυση του μεγάλου ΕΑΜ. Οι Δημήτρηδες ανύποπτοι ετοιμάζουν τη γιορτή τους. Και ξαφνικά ακούστηκαν οι κλαγγές των φασιστικών όπλων. Οι γερμανοφασίστες κατακτητές κύκλωσαν τις Κυδωνιές, το Αμπελόφυτο και το Κλειστό της ορεινής περιοχής Κιλκίς. Μαζί τους φέρνουν και τους κατοίκους των γύρω χωριών, Θεοδόσια και Ελληνικού, σαν προστατευτική ασπίδα, όπως και τμήμα χωροφυλάκων εκατονταρχίας.

Συγκέντρωσαν όλους τους άνδρες άνω των 15 χρονών, των χωριών Αμπελόφυτο και Κυδωνιές, ενώ στο Κλειστό, σπρώχνοντας τους με τα κοντάκια των όπλων τους μάντρωσαν στην εκκλησία του χωριού. Βάλαν φωτιά στα σπίτια των τριών χωριών.

Σε λίγα λεπτά και ενώ οι μάνες θρηνούσαν, τα χιτλερικά κτήνη τελείωσαν το εγκληματικό τους έργο.

 (Παραθέτει ονομαστικό κατάλογο κατά χωριό των δολοφονηθέντων).

Τρείς πατριώτες διέφυγαν, τότε.

 Ο Κώστας Πετρίδης, τρίτος γιός του Αβραάμ. Λίγο αργότερα τον έσφαξαν οι ταγματασφαλίτες στο χωριό Ελληνικό.

Ο Ηλίας Τσαχιρίδης έπεσε μαχόμενος στις τάξεις του ΕΛΑΣ.

Ο Γιάννης Κοτσαλίδης, που ο πατέρας του εκτελέστηκε στις κυδωνιές, σκοτώθηκε στον εμφύλιο …………………………………………………………………

Τριάντα τρία χρόνια πέρασαν από τότε και οι ήρωες νεκροί, που έπεσαν για την λευτεριά της πατρίδας δεν τιμήθηκαν από το επίσημο κράτος. ……………………

 

Από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»

Η εκτέλεση των κατοίκων του Κλειστού

 

Willy H.

“Στους επιζώντες έριξαν χαριστική βολή”

“Ύστερα από μερικές μέρες, ξανά λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, σήμανε νέος συναγερμός. Τα χαράματα ο λόχος μας περικύκλωσε ένα ορεινό χωριό και δόθηκε εντολή να πιαστούν όλοι οι άνδρες ανάμεσα 16 και 65 χρονών. Αυτοί οι άνδρες ήταν 35 κλείστηκαν στο ξωκλήσι που ήταν στην άκρη του χωριού. Τα γυναικόπαιδα διατάχθηκαν να φορτώσουν τα κάρα με τα υπάρχοντά τους και να εγκαταλείψουν το χωριό μέχρι τις 10 το πρωί. Τότε αποδείχθηκε πως ένα αγόρι κάτω από τα 16 ήταν ανάμεσα στους κρατούμενους και αφέθηκε ελεύθερο για να ακολουθήσει τους άλλους που είχαν ήδη αποχωρήσει. Εμείς ακόμα δεν ξέραμε τι θα γίνονταν οι συλληφθέντες, αλλά τότε μας ήρθε η διαταγή να τους εκτελέσουμε. Κάποιος έκανε νόημα στους πρώτους τρεις άντρες να βγουν από το ξωκλήσι και ο διοικητής μας, υπολοχαγός Dilg, τους υπέδειξε να προχωρήσουν προς μιαν ορισμένη κατεύθυνση. Τους σκότωσε ο ίδιος από απόσταση πέντε περίπου μέτρων. Και άλλοι τρεις θανατώθηκαν με τον ίδιο τρόπο. Ύστερα απ’ αυτό κανείς δεν ήθελε να βγει πια. Τότε διατάχθηκε να κλειστεί η πόρτα και από τα παράθυρα ρίχθηκαν χειροβομβίδες μέσα στο ξωκλήσι. Κατόπιν μπήκαν μέσα ο επιλοχίας Voigt, οι υπαξιωματικοί Panneke, Gradehand και άλλοι για να ρίξουν στους επιζώντες τη χαριστική βολή. Στο τέλος σκαπανείς ανατίναξαν το ξωκλήσι και πυρπολήθηκε το χωριό. Όσο μπορούσαμε να δούμε στο ορεινό τοπίο, καίγανε τα χωριά. Δεν ξέρω πόσοι λόχοι είχαν δράσει συνολικά. Όταν αποχωρήσαμε, είδα και τον διοικητή του τάγματος, ταγματάρχη Geissler”

Μαρτυρία του τότε γερμανού δεκανέα  Willy H. Από το άρθρο του Χάγκεν Φλάισερ
“Αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα 1941-1944”, “Μνήμων”,  τχ. 7, 1978-79.

Με πατριωτικούς χαιρετισμούς

Β. Κωνσταντινίδης

Πρόεδρος του Δ.Σ.  

 

Ο Π. ΦΛΩΡΙΔΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟ "ΓΕΝΝΗΘΕΙΣ ΣΤΟ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ"

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

ΤΗΛ. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ:  6946 990325, e-mail: vasilis4646@yahoo.gr

Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ ΣΤΟ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ

Πρώτη οικογένεια Βλάχων
που θα φθάσει στο Ηλιόλουστο είναι η
οικογένεια του Θεόδωρου Ναούμη, η οποία έχει την καταγωγή της από την Ζίτσα της
Ηπείρου. Στο νομό Κιλκίς ήρθε το 1927 και παρέμεινε για ένα χρόνο στα
Κουτσοκωσταίικα. Το 1928 μετακόμισε στο γειτονικό κτήμα του Κολοβού (Σωτηρούδα)
και το 1934 εγκαταστάθηκε μόνιμα πλέον στο Ηλιόλουστο. Στην συνέχεια ήρθαν και άλλες
οικογένειες και δημιούργησαν στο βορειοδυτικό τμήμα του χωριού έναν ολόκληρο
συνοικισμό, την γειτονιά των Βλάχων ή "τα βλάχικα" όπως τα λένε. Τα
πρώτα χρόνια η κύρια ασχολία τους ήτανε η κτηνοτροφία και μάλιστα η ενασχόληση
με τα πρόβατα. Αργότερα όταν τους παραχωρήθηκαν αγροτεμάχια ασχολήθηκαν με την
γεωργοκτηνοτροφία. Πολλές από τις οικογένειες που ήρθαν αργότερα κατάγονται από
το Κεφαλόβρυσο της Ηπείρου. Οι
οικογένειες των Βλάχων δεν ήρθαν απευθείας από την Ήπειρο στο Ηλιόλουστο, αλλά
προτού εγκατασταθούν στο χωριό είχαν εργασθεί σε άλλα χωριά. Η προσέλευση τους
στο Ηλιόλουστο κατά οικογένεια ή μεμονωμένα άτομα έχει ως εξής:

1. Ναούμης Θεόδωρος από
την Ζίτσα Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στον οικισμό το 1934.
2. Νταούλας Δημήτριος
από την περιοχή των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1937.
3. Ρέππας Γεώργιος
από την περιοχή των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1938.
4. Αδέλφια Ρέππας
Γιάννης, Δημήτριος και Ευαγγελία, από την περιοχή των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκαν
στο χωριό το 1939.
5. Μεντής Σπύρος
από το Κεφαλόβρυσο των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1943.
6. Μπεράτης Γεώργιος
από το Κεφαλόβρυσο των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1943.
7. Αδέλφια Συγγέρης
Χρήστος και Σπύρος από το Κεφαλόβρυσο Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκαν στο χωριό το
1943.
8. Αδέλφια Ντάβης
Χρήστος και Βασίλης από το Κεφαλόβρυσο Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκαν στο χωριό το
1949.
9. Τζίμας Νικόλαος
από την περιοχή των Ιωαννίνων, εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1951.
10. Ντεμίρης
Κωσταντινος από το Κεφαλόβρυσο Ιωαννίνων,
εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1955.
11. Μπέζας Χριστόφορος
(Χρήστος) από την Φασκομηλιά Θεσπρωτίας,
εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1955.


Τόσο οι Βλάχοι όσο και οι
Πόντιοι διατηρούν τα ήθη και τα έθιμα τους μέχρι σήμερα. Σήμερα είναι δύσκολο
κανείς να κάνει διαχωρισμό ανάμεσα σε Βλάχους και Πόντιους.
Οι κάτοικοι του Ηλιόλουστου Πόντιοι και Βλάχοι από κοινού χρόνο με τον
χρόνο δουλεύοντας σκληρά μέσα από αντίξοες συνθήκες βελτιώσανε την ζωή τους και
ανορθώσανε το χωριό τους. Άνθρωποι προοδευτικοί συμμετέχουν στα κοινά. Παίρνουν
μέρος στους εθνικούς αγώνες. Έρχονται πολλές φορές αντιμέτωποι με την υπάρχουσα
νοοτροπία και δεν διστάζουν να συγκρουσθούν με τα οργανωμένα συμφέροντα.
Κορυφαίες στιγμές η περίοδος της εθνικής αντίστασης 1940-1944, του εμφυλίου πολέμου
1947-1949 και την δεκαετία του 1970 και 1980 όταν έρχονται σε σύγκρουση με τον
τσιφλικά Σουλτογιάννη που καταπατεί χιλιάδες στρέμματα δημόσιας έκτασης του
οικισμού

Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΤΗΝ ΜΕΛΑΦΤΣΑ(ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ)

Η διαδικασία για την
εγκατάσταση των προσφύγων σε αγροτική περιοχή προβλεπόταν από νομοθετικό
διάταγμα και η επιλογή της κατάλληλης τοποθεσίας γινότανε σε συνεννόηση και υπό
την επίβλεψη της ΕΑΠ. Ένα από τα κριτήρια για την επιλογή της κατάλληλης
τοποθεσίας ήταν και η ειδίκευση των προσφύγων σε τι θα μπορούσαν να
καλλιεργήσουν. Ένα άλλο κριτήριο ήταν η θέληση των προσφύγων για κοινή διαβίωση
με συγχωριανούς τους και γενικότερα με ανθρώπους που προερχόταν από την ίδια
περιοχή. Τηρώντας όλα τα παραπάνω η απόλυτη πλειοψηφία των προσφύγων από το
Φαχρέλ του Καυκάσου εγκαταστάθηκε στη Μελάφτσα
στις 26 Μαΐου 1921. Οι υπόλοιποι
εγκαταστάθηκαν στο γειτονικό Κιρέτς (Χωρύγι) και στον Λευκώνα Σερρών.
Στη Μαλόφτσα οι πρόσφυγες
με ανοιχτές ακόμα τις πληγές αρχίζουν πάλι από την αρχή. Άνθρωποι υπερήφανοι,
εργατικοί ξεχερσώνουν την γη, την καλλιεργούν και μαζεύουν την σοδειά. Γίνονται
χτίστες και μάστορες για να στεγάσουν τις οικογένειες τους. Ταυτόχρονα χτίζουν
το σχολείο και την εκκλησία του
Αϊ Γιώργη. Ριζώνουν για τα καλά σε τούτον τον τόπο. Δίνουν καθημερινά αγώνα για
επιβίωση και βελτίωση της ζωής τους μέσα από αντιξοότητες και δύσκολες
συνθήκες. Σταδιακά με την πάροδο του χρόνου προσαρμόζουν την παραγωγή τους και
την ζωή τους γενικότερα στις νέες τεχνολογίες. Σιγά - σιγά αλλάζουν την εικόνα
της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου.
Ο οικισμός βρίσκεται στο
Βόρειο τμήμα του νομού και απέχει 17 χιλιόμετρα Βορειοδυτικά από την πόλη το
Κιλκίς. Είναι χτισμένο κυριολεκτικά πάνω από τον ποταμό Αγιάκ και βρίσκεται σε
υψόμετρο 80 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας.
Το χωριό είναι
περιστοιχισμένο από τσιφλίκια, όπως το Βεργκετούρ (Σωτηρούδα), οι Γκαβαλιάνοι
(Ζουταίϊκα), το Μιχάλοβο (Μιχαλίτσι), το Καλίνοβο (Σουλτογιαννέϊκα) κ.α.
Το 1927 οι κάτοικοι μετονομάζουν τον οικισμό από
Μελάφτσα σε Ηλιόλουστο, δημοσιεύθηκε στις 28/12/1927, αρ. ΦΕΚ 7/1927.
Στο Ηλιόλουστο στα μέσα
της δεκαετίας του 1930 θα εγκατασταθούν
σταδιακά μέχρι και την δεκαετία του 1960 πολλές οικογένειες Βλάχων.
Οι οικογένειες των Ποντίων που εγκαταστάθηκαν στο χωριό, με βάση
την κατάσταση διανομής κλήρων του 1932, είναι:

1.Αγαθαγγελίδης Γεώργιος του Αγαθάγγελου
2.Αγαθαγγελίδης Αναστάσιος του Ιωάννη
3.Αγαθαγγελίδης Ηλίας του Ιωάννη
4.Αγαθαγγελίδης Μιχαήλ του Γεωργίου
5.Αγαθαγγελίδης Ανδρέας του Γεωργίου
6. Αγαθαγγελίδης Νικόλαος του Παναγιώτη
7.Ανδρεάδης Κυριάκος του Λάζαρου
8. Ανδρεάδης Κων/νος του Λάζαρου
9. Ανδρεάδης Ανδρέας του Απόστολου
10.Ανδρεάδης Φώτιος του Απόστολου
11.Βασιλειάδης Γεώργιος του Θεόδωρου
12.Βασιλειάδης Αντώνιος του Θεόδωρου
13.Βασιλειάδης Ανδρέας του Σπυρίδωνα
14.Βασιλειάδου Κυριακή του Παναγιώτη
15.Εμανουηλίδης Νικόλαος του Παύλου
16.Εμανουηλίδου Σοφία του Παύλου
17.Ηλιάδης Αναστάσιος του Στέφανου
18.Θεοδωρίδης Θεοφύλακτος του Λάζαρου
19.Θεοδωρίδης Αλέξιος του Γεωργίου
20.Ιγνατιάδης Ιωάννης του Λάζαρου
21.Ιγνατιάδης Κων/νος του Ιγνάτιου
22.Ιγνατιάδου Παρθένα του Σάββα
23.Ιγνατιάδης Λάζαρος του Ηλία
24.Ιγνατιάδης Γεώργιος του Αναστάσιου
25.Ιωαννίδης Χαρίτων του Παντελή
26.Ιωαννίδης Γρηγόριος του Παντελή
27.Ιωαννίδης Ξενοφών του Παντελή
28.Ιωαννίδης Απόστολος του Δημητρίου
29.Ιωαννίδης Δημήτριος του Γρηγορίου
30.Καραφουλίδης Χρήστος του Παναγιώτη
31.Καφανταρίδης Γεώργιος του Ιωάννη
32.Κωνσταντινίδης Αναστάσιος του Ηλία
33.Κωνσταντινίδης Γεώργιος του Ηλία
34.Κωνσταντινίδης Ιωάννης του Ηλία
35.Κωνσταντινίδης Σωκράτης του Ηλία
36 Κωνσταντινίδου Κυριακή του
Παναγιώτη
37.Κωνσταντινίδης
Νικόλαος του Φωτίου
38.Κωνσταντινίδης Μιχαήλ
του Φωτίου
39.Κωνσταντινίδης
Κων/νος του Ανδρέα
40.Κωνσταντινίδης
Χαρίτων του Ανδρέα
41.Λαζαρίδης Σπυρίδων
του Λάζαρου
42.Παναγιωτίδης
Χαράλαμπος του Λάζαρου
43.Παναγιωτίδης
Γρηγόριος του Κυριάκου
44.Παναγιωτίδης Ανδρέας
του Ιωάννη
45.Παναγιωτίδης Φίλιππος
του Γρηγορίου
46.Παναγιωτίδου Ζωγράφα
του Ιωάννη
47.Παπαδόπουλος Γεώργιος
Ιωάννη
48.Παπαδοπούλου Μαρία του
Μιχαήλ
49.Παπαδόπουλος
Χαράλαμπος του Απόστολου
50.Πιτσαλίδης Αθανάσιος
του Γρηγορίου
51.Πιτσαλίδης Νικόλαος
του Γρηγορίου
52.Πιτσαλίδης Ηλίας του
Γρηγορίου
53.Σαββίδης Γεώργιος του
Παναγιώτη
54.Σαββίδης (Μασμανίδης)
Ισαάκ του Σάββα
55.Σαββίδης Φίλιππος του
Σάββα
56.Σαββίδης Αλέξανδρος
του Σάββα
57.Σαββίδης Δημήτριος του
Χαράλαμπου
58.Σαββίδης Λάζαρος του
Γεωργίου
59.Σαββίδης Παύλος του
Χαράλαμπου
60.Σαββίδης Ιωάννης του
Χαράλαμπου
61.Σαββίδης Γρηγόριος του
Σάββα
62.Σαραφίδης Πέτρος του
Παύλου
63.Σαραφίδης Ελευθέριος
του Κοσμά
64.Σιδηρόπουλος Ιωάννης
του Γεωργίου
65.Σιδηρόπουλος Κοσμάς
του Μουράτη
66.Σιδηρόπουλος Νικόλαος
του Ιωάννη
67.Σιδηρόπουλος Σάββας
του Αμανάτιου
68.Σιδηρόπουλος
Αναστάσιος του Κων/νου
69.Σιδηρόπουλος Ιωάννης
του Μουράτη
70.Σιδηρόπουλος Ιωάννης
του Χαράλαμπου
71.Σιδηρόπουλος
Αναστάσιος του Στέφανου
72.Σιδηροπούλου Κυριακή
του Στέφανου
73.Σιδηρόπουλος
Χαράλαμπος του Γρηγόριου
74.Σιδηρόπουλος
Παναγιώτης του Κοσμά
75.Σπυριδόπουλος
Δημήτριος του Ιωάννη
76.Σπυριδόπουλος
Χαράλαμπος του Χριστόδουλου
77.Σπυριδόπουλος Γεώργιος
του Χριστόδουλου
78.Σπυριδόπουλος Γεώργιος
του Ιωάννη
79.Σπυριδόπουλος
Εμμανουήλ του Χριστόδουλου
80.Σπυριδόπουλος Ιωάννης
του Σπυρίδων
81.Ταμπαζίδης Ιωάννης του
Γεωργίου
82.Φανίδης Ιωάννης του
Παντελή
83.Φαχουρίδης Ιωάννης του
Γεωργίου
84.Φαχουρίδης Ιγνάτιος
του Γεωργίου
85.Ιγνατιάδης Γεώργιος
του Θεοφύλακτου
86.Ιγνατιάδης Ιωσήφ του
Σάββα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΝΟΜΟΥ ΚΙΛΚΙΣ

ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ή ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΠΟΡΕΙΤΑΙ ΝΑ ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΕΤΑΙ ΣΤΟ ΤΗΛ.: 6946 990325 (Β. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ)

Ιστορία του νομού

(απόσπασμα απο το βιβλίο "Πανόραμα Νομού Κιλκίς")

Ο νομός Κιλκίς καταλαμβάνει το τμήμα της αρχαίας Αμφαξίτιδος, όπως ονομαζόταν η κοιλάδα του Αξιού, της Παιονίας στα ΒΔ, στην περιοχή του Πάικου και της Κρηστωνίας στα ανατολικά, στην περιοχή της λίμνης Δοϊράνης, του Μπέλλες και στην κοιλάδα του Γαλλικού.

Στην κοιλάδα του Αξιού έχουν εντοπισθεί προϊστορικοί οικισμοί (Λιμνότοπος, Αξιοχώρι, Τούμπα), της εποχής του χαλκού (3η και 2η Προχριστιανική χιλιετία και της πρώιμης εποχής του Σιδήρου). Αντίστοιχα οικισμοί υπήρχαν και στην Κρηστωνία (Καλίνδρια, Τσαουσίτσα, Ξυλοκερατιά, Γυναικόκαστρο). Χαρακτηριστικό όλων των οικισμών είναι ο σχηματισμός τούμπας από τις αλλεπάλληλες επιχωματώσεις τους.

Η οικονομία της περιοχής στα προϊστορικά χρόνια βασίζεται στην γεωργία και στην κτηνοτροφία.

Ταυτόχρονα παρατηρεί κανείς την ανάπτυξη ενός είδους ανταλλακτικού εμπορίου και από τον 13ο αιώνα διαπιστώνονται μυκηναϊκές επιδράσεις, ιδιαίτερα στην κεραμική.

Αξιόλογο μνείας είναι ότι στην πρώιμη εποχή του Σιδήρου στα νεκροταφεία της περιοχής του Κιλκίς παρατηρείται το σπάνιο έθιμο της καύσης των νεκρών.

Στις αρχές των ιστορικών χρόνων η Κρηστωνία και η Παιονία κατοικούνται από θρακικά φύλα. Ο Όμηρος μάλιστα αναφέρει τους Παίονες σαν σύμμαχους των Τρώων.

Στο τέλος των Αρχαϊκών Χρόνων η περιοχή της Αμφαξίτιδος περνά στην κυριαρχία των Αργεαδών Μακεδόνων. Σπουδαιότερες πόλεις ήταν η Ειδομένη, βρίσκεται σήμερα στην ΠΓΔΜ, η Ευρωπός κοντά στο σημερινό Ευρωπό, η Γορτυνία και η Αταλάντη που δεν έχουν ταυτισθεί ακόμη.

Στα χρόνια του Φιλίππου του Β΄ προσαρτήθηκε και η Κρηστωνία στο Μακεδονικό Βασίλειο. Σαν κυριότερη πόλη αναφέρεται η Κρηστών που δεν έχει ταυτισθεί.

Στο μεσαίωνα ακολουθεί την τύχη της υπόλοιπης Μακεδονίας. Δέχεται συχνά επιδρομές κυρίως από βορρά μέσω της κοιλάδας του Αξιού, που αποτελεί και ορμητήριο ενάντια στην Θεσσαλονίκη.

Μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης το 1430 μ.Χ. από τους Τούρκους ολόκληρη η περιοχή περνά στην κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας αναπτύχθηκαν σημαντικά επαναστατικά κινήματα στην περιοχή για την αποτίναξη του τούρκικού ζυγού. Στα ορεινά συγκροτήματα έδρασαν οι κλεφταρματωλοί προκαλώντας πολλές ζημιές στον κατακτητή. Οι τουρκικές αρχές ενοχλημένες από την δράση των κλεφταρματωλών εκδίδουν το 1699 μ.Χ. το σουλτανικό φιρμάνι και δίνουν εντολή στο Διοικητή της Θεσσαλονίκης να αντικαταστήσει τους Έλληνες της περιοχής με Τούρκους. Για το λόγο αυτό την περίοδο αυτή ο τούρκικος πληθυσμός αυξάνεται σημαντικά, ιδιαίτερα στην κοιλάδα του Αξιού θα εγκατασταθούν χιλιάδες Τούρκοι μεταξύ των οποίων και οι φανατικοί και πολεμοχαρείς Γιουρούκηδες.

Μετά την επανάσταση του 1821 και την απελευθέρωση της Νότιας Ελλάδας η Μακεδονία εξακολουθεί να παραμένει σκλαβωμένη και ο αγώνας για την πολυπόθητη την λευτεριά συνεχίζεται. Οργανώνετε και αναπτύσσετε ο Μακεδονικός αγώνας με δύο πολύ σημαντικά γεγονότα, τους δύο βαλκανικούς πολέμους, που στο επίκεντρο τους βρέθηκε και ο Νομός μας:

Ο Α. Βαλκανικός πόλεμος άρχισε τον Σεπτεμβρίου 1912 και τέλειωσε τον Μάιο του 1913. Η σύρραξη άρχισε όταν το Μαυροβούνιο κήρυξε τον πόλεμο εναντίον της Τουρκίας. Σύντομα αντιμέτωποι βρέθηκαν από την μια η Τουρκία και από την άλλη οι συμμαχικές δυνάμεις των βαλκανικών χωρών, Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο. Με παρέμβαση των μεγάλων δυνάμεων το Μάρτιο του 1913 επιτυγχάνεται ο τερματισμός του πολέμου και τον Μάιο υπογράφεται η συνθήκη ειρήνης του Λονδίνου με αποχώρηση των Τούρκων από τις ευρωπαϊκές κτήσεις τους που βρίσκονται δυτικά της γραμμής του Αίνου - Μήδειας και παραιτούνταν από κάθε δικαίωμα στην Κρήτη.

Στο Β. Βαλκανικό πόλεμο, Ιούνιος - Ιούλιος 1913, αντιμέτωποι βρέθηκαν από την μια η Βουλγαρία και από την άλλη η Ελλάδα, Σερβία, Τουρκία και αργότερα και η Ρουμανία.

Η Ελλάδα και η Σερβία διαπιστώνοντας τις βουλγαρικές επεκτατικές βλέψεις στα βαλκάνια υπογράφουν στις 19 Μαΐου 1913 συνθήκη συμμαχίας με δεκαετή τουλάχιστον διάρκεια. Πράγματι αιφνιδιαστικά και εντελώς αναίτια η Βουλγαρία την νύκτα 16/17 Ιουνίου διέταξε την ταυτόχρονη επίθεση εναντίον των ελληνικών δυνάμεων στο Παγγαίο και την Νιγρίτα με την 2^η Στρατιά και των σερβικών στη Γευγελή και το Ιστίπ με την 4^η Στρατιά. Στην πρόκληση αυτή απάντησαν η Ελλάδα και η Σερβία με συντονισμένες επιθέσεις και έτσι αρχίζει ο Β. Βαλκανικός πόλεμος. Οι Βούλγαροι από καιρό είχαν επιλέξει τις τοποθεσίες για να αμυνθούν και άρχισαν να οργανώνουν τις θέσεις τους για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε επίθεσης. Η αντεπίθεση του Ελληνικού Στρατού άρχισε τις πρώτες πρωινές ώρες στις 19 Ιουνίου με προέλαση του ελληνικού στρατού.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου διεξήχθησαν σκληρές μάχες με πολλούς νεκρούς και τραυματίες και από τις δύο πλευρές. Στις 21 Ιουνίου 1913 οι Βούλγαροι, που είχαν οχυρωθεί στο Κιλκίς, αναγκάζονται να υποχωρήσουν και να εγκαταλείψουν το Κιλκίς. Μετά την ήττα τους στο Κιλκίς οι βούλγαροι υποχωρούν με κατεύθυνση την Δοϊράνη. Στην Δοϊράνη ανασυντάσσονται και οχυρώνονται στα υψώματα της περιοχής πάνω από το οικισμό Ακρίτα. Οι Ελληνικές δυνάμεις στις 22 Ιουνίου το απόγευμα επιτίθενται και καταλαμβάνουν τις θέσεις γύρω από τον Ακρίτα. Το πρωί της 23^ης Ιουνίου αρχίζει η γενική επίθεση του ελληνικού στρατού και απελευθερώνει την Δοϊράνη. Οι βούλγαροι υπερφαλαγγίζονται και υποχωρούν προς βορρά. Έτσι ανακόπτονται τα σχέδια τους για προέλαση προς Θεσσαλονίκη. Η Βουλγαρία κάτω από αυτές τις συνθήκες αναγκάζεται στις 18 Ιουλίου να ζητήσει ανακωχή και στις 28 του ίδιου μήνα στο Βουκουρέστι υπογράφει τη συνθήκη ειρήνης, με την οποία τερματιζόταν και ο Β. Βαλκανικός πόλεμος. Στο απελευθερωμένο Κιλκίς φθάνουν οι πρώτοι πρόσφυγες από τη Στρώμνιτσα, τη Γευγελή, την Δοϊράνη και την Στενήμαχο.

Ακολουθεί ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918). Η ευρύτερη περιοχή του Νομού μας βρέθηκε στο κέντρο έντονων δραστηριοτήτων των συμμαχικών δυνάμεων αλλά και μαχών. Στην διάρκεια του πολέμου το ύψωμα «Σκρα Ντι Λεγκέν», που έδωσε στο χωριό το όνομα του, ήταν βαριά οχυρωμένο από τους Γερμανοβούλγαρους και εμπόδιζε την διέλευση των συμμαχικών δυνάμεων. Για τον λόγο αυτό ο Γάλλος στρατηγός Γκυγιωμά αναθέτει στις ελληνικές δυνάμεις, την μεραρχία Αρχιπελάγους, την μεραρχία Κρητών και την μεραρχία Σερρών, να καταλάβουν το ύψωμα. Στις 17 Μαΐου 1918 τα ξημερώματα στις 4:55 οι ελληνικές δυνάμεις ύστερα από σκληρές μάχες σώμα με σώμα κατέλαβαν το ύψωμα και απώθησαν τις εχθρικές δυνάμεις. Η νίκη του Ελληνικού στρατού εναντίον των Γερμανών και των Βουλγάρων στην πολύνεκρη μάχη του Σκρα - Ραβινέ θεωρείτε πολύ σημαντική στην έκβαση του πολέμου. Οι απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό είναι μεγάλες. Οι νεκροί και τραυματίες από ελληνικής πλευράς ανέρχονται σε 2.800.

Η πληθυσμιακή σύνθεση του Νομού διαμορφώνεται οριστικά μετά την Μικρασιατική καταστροφή (Συνθήκη Λωζάννης) όταν εγκαθίστανται στο Κιλκίς πρόσφυγες από την Μικρά Ασία, τον Πόντο, τον Καύκασο και την Ανατολική Θράκη.

Σύμφωνα με τα παραπάνω και με όλα τα στοιχεία που είναι στη διάθεση μας ο Νομός κατοικείται στην απόλυτη πλειοψηφία από πρόσφυγες της περιόδου 1912 - 1928.

Οι νέοι κάτοικοι μαζί με τα λίγα πράγματα φέρνουν μαζί τους τον πολιτισμό, την ιστορία τους, τα ήθη και έθιμα, τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες, την διατροφή, τα τραγούδια τους και γενικότερα τον τρόπο ζωής τους από τις αλησμόνητες πατρίδες. Καθημερινά αγωνίζονται σκληρά και μέσα από άθλιες συνθήκες να επιβιώσουν. Τα καταφέρνουν μέσα από έναν συνεχή και δύσκολο αγώνα ζωής. Αξίζει να σημειώσουμε ότι παρά τα πολλά προβλήματα επιβίωσης και τις κακουχίες που αντιμετωπίζουν όχι μόνο δεν παραμελούν αλλά και η πρώτη φροντίδα τους είναι η ύπαρξη σχολείου και εκκλησίας.

Η κατοπινή ιστορία και εξέλιξη του Νομού επηρεάστηκε καθοριστικά από τον Β. Παγκόσμιο και τον Εμφύλιο Πόλεμο που ακολούθησε. Στην περιοχή του Κιλκίς δόθηκαν μερικές από τις πιο σημαντικές μάχες. Αμέσως με την είσοδο των γερμανών στον Νομό Κιλκίς οι κάτοικοι άρχισαν να οργανώνουν την αντίσταση τους. Στη αρχή με μεμονωμένες ενέργειες και σύντομα οργανωμένα και συντονισμένα με το αντιστασιακό κίνημα της χώρας. Οι γερμανοί και οι βούλγαροι σύμμαχοί τους για να χτυπήσουν, να αποδυναμώσουν και να αποθαρρύνουν την αντίσταση των πατριωτών προέβησαν σε θηριωδίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η καταστροφή των τριών χωριών Αμπελόφυτο, Κυδωνιά και Κλειστό και η εκτέλεση όλου του ανδρικού πληθυσμού και των τριών χωριών. Οι Κιλκισιώτες πατριώτες αντιστάθηκαν σθεναρά με κάθε μέσο και πολέμησαν τον κατακτητή μέχρι της τελικής νίκης και της εκδίωξής τους από τα πάτρια εδάφη.

Μετά την γερμανική κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο ακολουθούν δύσκολα χρόνια για τους Κιλκισιώτες. Οι κάτοικοι και ιδιαίτερα οι νέοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα με σημαντικότερα την ανεργία και την φτώχια. Σαν μοναδική διέξοδο βλέπουν την μετανάστευση, την εσωτερική και την εξωτερική. Κύριοι τόποι προορισμού ήταν η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα στο εσωτερικό και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Σουηδία και το Βέλγιο στο εξωτερικό. Όλα αυτά είχαν σαν φυσική συνέπεια ο τόπος να μαραζωθεί οικονομικά και πολιτιστικά μια και οι πιο ζωντανές παραγωγικές δυνάμεις εγκατέλειψαν τον Νομό για να εξασφαλίσουν τον επιούσιο για τους ίδιους και τις οικογένειες τους. Παράλληλα οι μετανάστες με την αποστολή των οικονομιών τους στις οικογένειες τους εξασφάλιζαν σοβαρά συναλλαγματικά αποθέματα στο Ελληνικό κράτος. Το πρόβλημα γινότανε πιο έντονο και επώδυνο από την κρατική αδιαφορία και μάλιστα η επίσημη Ελληνική Πολιτεία το θεωρούσε λύση για την αντιμετώπιση της υπάρχουσας ανεργίας και σαν ενίσχυση της οικονομίας της, παραβλέποντας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τις πολύ αρνητικές επιπτώσεις.

Στο τέλος της δεκαετίας του 1970, με την επιστροφή των μεταναστών και την αλλαγή της περιφερειακής πολιτικής του κράτους δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια σταθερή και ανοδική πορεία του Νομού. Δημιουργούνται Βιομηχανικές περιοχές, δίνονται κίνητρα και παίρνονται μια σειρά μέτρων για την περιφέρεια.

Σήμερα ο Νομός Κιλκίς βρίσκεται σε μια συνεχή οικονομική, πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη